طبیعی است که همه شهروندان خواستار زندگی در شهری نوین و در مسیر توسعه پایدار هستند. همان طور مشخص است توسعه پایدار شهری فَرآیندی ست که در آن شهرها به گونهای رشد میکنند که منابع طبیعی حفظ شوند، عدالت اجتماعی برقرار باشد، و فضاهای شهری برای نَسلهای آینده قابل استفاده باقی بمانند.میشود گفت که این توسعه شامل چند اصل اساسی خواهد بود مثل پایداری زیست محیطی، کاهش آلودگی، استفاده بهینه از منابع طبیعی، و گسترش فضای سبز، پایداری اقتصادی،حمایت از کسبوکارهای پایدار، کاهش فَقر، و ایجاد فرصتهای شغلی متوازن. پایداری اجتماعی، عدالت شهری، دسترسی برابر به امکانات، و مشارکت عمومی در مدیریت شهر. پایداری فرهنگی، حفظ میراث شهری، تقویت هویت محلی، و ارتقای تعاملات اجتماعی.حال اگر بخواهیم به اهداف مهم توسعه شهری اشاره کنیم که هم بر مدیریت شهری و هم بر رفاه شهروندان تأثیر قابل توجهی بگذارد میتوانیم به ایجاد شهر هوشمند و کار آمد و استفاده از فناوری برای بهبود زیرساختها و خدمات و کاهش آثار زیست محیطی مثل مدیریت پسماند، بهینهسازی مصرف انرژی، و توسعه حملونقل عمومی، افزایش تاب آوری شهری مثلا با مقاومت آبوهوایی و حوادث طبیعی، ارتقای عدالت اجتماعی و کاهش شکاف طبقاتی و افزایش امکانات برای همه اقشار جامعه، حفظ منابع طبیعی مثل مدیریت پایدار آب، خاک، و فضای سبز اشاره کنیم.
پُر واضح است که شهرهای آینده بدون توسعه پایدار قابل تصور نیستند. در صورتی که شهرها به شکل پایدار مدیریت شوند، نهتنها کیفیت زندگی شهروندان بهبود مییابد، بلکه شهرها به جای آنکه عامل بحران باشند، به مراکز نوآوری و رفاه تبدیل خواهند شد. مدلهای موفق توسعه پایدار در شهرهایی مانند کپنهاگ، سئول، و سنگاپور نشان دادهاند که سیاستگذاری درست میتواند شهری زیباتر، سبزتر و کارآمدتر بسازد و توسعه پایدار شهری مسیری است که نهتنها برای امروز بلکه برای نسلهای آینده نیز ضروری است. شهرهایی که بتوانند میان رشد و حفاظت از منابع تعادل برقرار کنند، پویاتر، زندهتر و انسانیتر خواهند بود.
و اما هدف از این یادداشت که جا دارد در انتهای متن اشاره کنم به شهر رشت به عنوان یکی از کلانشهرهای شمال ایران، که با چالشهای زیستمحیطی، توسعه ناموزون شهری و مشکلات زیرساختی مواجه است. توسعه پایدار در این شهر میتواند نقش مهم و بسزایی در بهبود کیفیت زندگی شهروندان و حفظ منابع طبیعی ایفا کند. و اما مهمترین چالش هایی که در این شهر شاهدش هستیم باز هم توسعه ناموزون شهری: رشد سریع شهر بدون برنامهریزی مناسب باعث ایجاد مشکلاتی در زیرساختها شده است. و موضوع خیلی مهم آلودگی رودخانه های شهری: رودخانههای گوهررود و زرجوب با مشکلات جدی آلودگی مواجهاند که نیازمند مدیریت پایدار هستند. یا بافت های فرسوده شهری: وجود مناطق قدیمی و ناکارآمد شهری که نیاز به نوسازی دارند و همچنین مشکلات دفع فاضلاب: سطح بالای آبهای زیرزمینی و سیستم ناکارآمد دفع فاضلاب از چالشهای مهم زیستمحیطی شهر که البته تلاش های و راهکار های توسعه پایدارانه شهری که گویا هستن و برای حل این چالشها، برخی راهکارهای پیشنهادی گفته شده اعم از مدیریت منابع آب: مثل بهبود سیستمهای تصفیه و مدیریت آب برای کاهش آلودگی رودخانهها و منابع زیر زمینی در درجه اول بسیار مهم و حیاتی است.
در پایان قطعا شهر رشت با اجرای راهبردهای توسعه پایدار که نیازمند تعامل و برنامه ریزی بلندمدت همه کسانی که راس امور هستند میتواند به شهری سبزتر، کارآمدتر و متعادلتر ان شاءالله تبدیل شود.
به قلم امیرحسین قائمی چماچائی
